en  fr  cs  de  et  el  es  ga  hr  it  pl  ro  sq  sk  sl  sv  nn  sr  bs  lt  mk  lb  nl  hy  pt  tr  da  bg  fi  hu  ka  lv  eu  ca  ru  gl

Europejski Dzień Języków – świętuj razem z nami!

Uczenie się  kilku różnych języków jest prostsze niż mogłoby się to wydawać - pisze Neil Madden

Gdyby ktoś zwrócił się  do nas słowami ‘flisni me mua’, czy wiedzielibyśmy, co to  znaczy i  w jakim języku wypowiedziano te słowa? W Europie istnieje dziś około 225 rodzimych języków, co czyni  dziedzictwo językowe kontynentu niezmiernie zróżnicowanym i bogatym; jest to fakt warty podkreślenia. Ale  czy  Europejczycy potrafią skutecznie uczyć się języków swoich sąsiadów - tych bliskich, jak i dalszych? Wielu Europejczyków sądzi, że normą wciąż pozostaje znajomość jednego języka. Tymczasem połowa, a nawet dwie trzecie  światowej populacji, jest dziś w pewnym stopniu dwujęzyczna, a znaczny procent  tej grupy stanowią osoby “wielojęzyczne”. Oznacza to, że posiadają one pewien poziom kompetencji w kilku językach (są w stanie je rozumieć i/lub posługiwać się nimi w piśmie i/lub w mowie).

Wielojęzyczność stanowi w istocie o wiele bardziej naturalne dla człowieka środowisko  niż monojęzyczność.  Miliony ludzi sądzą, że nie znają  innego języka poza ojczystym; tymczasem w rzeczywistości wielu z nich zna inny język  na pewnym poziomie.  Dzisiaj  istnieje o wiele więcej możliwości uczenia się nowego języka niż kiedykolwiekwcześniej. Aby podkreślić wagę uczenia się języków Rada Europy ustanowiła Europejski Dzień Języków (EDJ), który jest obchodzony corocznie 26 września. Ideą leżącą u podstaw EDJ jest promowanie ‘wielojęzyczności’. Nie jest to pojęcie nowe i niezrozumiałe.  Zjawisko to występuje  w życiu codziennym  wielu narodów zamieszkujących na terenie Afryki i Azji; stanowi ono także normę w wielu częściach Europy, w szczególności w krajach Beneluksu oraz  Skandynawii, a także w krajach basenu Morza Śródziemnego. Wielojęzyczność nie oznacza, że powinniśmy obawiać się nacisków na osiągnięcie poziomu ‘native speakera’. Celem jest osiągnięcie umiejętności  komunikowania się i  bycia rozumianym, zgodnie z  własnymi potrzebami i wymaganiami. Trudno jest dzisiaj oprzeć się  międzynarodowej ekspansji języka angielskiego, a z prowadzonych badań wynika, że nabycie pewnego poziomu kompetencji w tym języku stanowi priorytet  dla większości  osób uczących się języków (według danych Eurobarometru jedna na trzy osoby twierdzi, że jest w stanie prowadzić rozmowę w tym języku).

Nie oznacza to jednak, że należy zadowolić się  tylko znajomością angielskiego. Inne języki  stanowią także cenne narzędzia pozwalające  w pełni wykorzystać życiowe doświadczenia,  wynikające z pracy zawodowej lub  po prostu z podróży. Jak na ironię, postępująca globalizacja może  sprawić, że język angielski straci na znaczeniu. W miarę zwiększającej się liczby osób biegle władających tym współczesnym  ‘lingua franca’, wyróżniać się będą osoby, które potrafią  porozumiewać się także w innych językach. Na rynku pracy oraz na rynku edukacyjnym  osoby będące rodzimymi użytkownikami języka angielskiego będą zmuszone konkurować z kandydatami, którzy posługują się  językiem ojczystym, językiem angielskim, a także – coraz częściej – potrafią porozumiewać się na odpowiednim poziomie  w trzecim, a nawet czwartym, języku.  Znajomość języków przynosi  korzyści nie tylko o charakterze ekonomicznym. Zachęca nas  do większej otwartości wobec  innych ludzi, innych  kultur i postaw,  a także do większej elastyczności umysłu, pozwalając nam  posługiwać się różnymi systemami znaczeniowymi  i działać  na podstawie różnych sposobów pojmowania świata. Nie należy lekceważyć znaczenia, jakie uczenie się  języków ma dla naszej zdolności rozumienia ludzi, kultur i tradycji innych krajów. Osoby bez obaw porozumiewające się  z przedstawicielami innych kultur,  odznaczają się zazwyczaj większą tolerancją.  Warto też pamiętać, że znając tylko jeden język jest się uzależnionym od umiejętności językowych i  dobrej woli innych ludzi. Uczenie się  języków obcych to  coś więcej niż  przydatne umiejętności –  jest to odzwierciedlenie postawy, szacunku dla tożsamości oraz kultury innych narodów oraz dla tolerancji różnorodności.

Rada Europy stworzyła pionierski program umożliwiający obywatelom zbadanie poziomu swoich umiejętności w zakresie języków obcych. Celem projektu Europejskie Portfolio Językowe jest motywowanie uczących się języków obcych  poprzez  uznanie ich wysiłków na rzecz  rozwijania i dywersyfikacji  umiejętności  językowych na wszystkich poziomach, a także dostarczenie  wykazu nabytych umiejętności, z którego można korzystać na przykład wtedy, gdy przechodzi się na wyższy poziom kształcenia  lub poszukuje pracy w kraju lub za granicą.  W oparciu o siatki samooceny  osoby uczące się języków mogą ocenić swoje umiejętności – rozumienie, czytanie, mówienie i pisanie – oraz odnieść je do sześciu europejskich poziomów.  Standardy, o których mowa, przyjęte zostały przez główne instytucje certyfikujące w Europie,  wiele państw członkowskich oraz  Unię Europejską, w szczególności w ramach inicjatywy Europass umożliwiającej zaprezentowanie umiejętności i kwalifikacji w sposób przejrzysty i porównywalny we wszystkich krajach członkowskich. Jednym z podstawowych zadań Europejskiego Dnia Języków jest ugruntowanie idei uczenia się  języków jako procesu odbywającego się przez całe życie  Wielu  dorosłych żyje w przekonaniu, że stracili (czy wręcz zmarnowali) szansę na zdobycie umiejętności posługiwania się  nowym językiem w trakcie  formalnego procesu kształcenia, a na  wznowienie nauki   jest już za późno. Tak jednak nie jest. Wszędzie w Europie  dostępne są dziś kursy, programy oraz pomoce dydaktyczne (od książek po CD-ROM), które pozwalają rozwijać posiadane umiejętności językowe. Tym, czego często brakuje, jest osobista motywacja do pokonania  zjawiska „zahamowania  językowego”. Wielu ludzi rozwija swoje umiejętności językowe już po zakończeniu nauki w szkole czy  na uniwersytecie. Nie jest to zaskakujące: uczenie się  języka w szkole jest często postrzegane w kategorii obowiązku, nie zaś szansy, którą należy wykorzystać. Dopiero w chwili, gdy zaczynamy poznawać świat, czy to wykonując obowiązki zawodowe , czy też w czasie wolnym od pracy, zdajemy sobie sprawę z wartości  języków obcych. Dla zachęty należy przypomnieć, że nauka każdego kolejnego języka przychodzi nam coraz łatwiej. Jeśli  uda Ci się pokonać pierwszą przeszkodę , a chciałbyś  nauczyć się  węgierskiego, czy nawet kantońskiego  – po prostu działaj.

Jeśli chcesz  rozwijać umiejętności  językowe i  dowiedzieć się więcej na temat Europejskiego Dnia Języków, przydatne informacje znajdziesz na następujących stronach internetowych:

Odpowiedź na pytanie zadane na samym początku brzmi: to jest język albański i oznacza „Porozmawiaj ze mną”.

Neil Madden jest dziennikarzem.  Mieszka w Strasburgu.